مرجع مواد شیمیایی ایران

اتیلن گلیکول که گاهی با نام اتیل گلیکول نیز شناخته می‌شود، ترکیبی آلی با فرمول شیمیایی C₂H₆O₂ است. این ماده مایعی شفاف، بی‌بو، ویسکوز و شیرین‌مزه است که در بسیاری از صنایع شیمیایی، نساجی، خودروسازی و دارویی مورد استفاده قرار می‌گیرد. مهم‌ترین کاربرد آن به‌عنوان ماده اصلی در تولید ضدیخ‌ها و خنک‌کننده‌ها شناخته می‌شود

خواص فیزیکی و شیمیایی اتیلن گلیکول

اتیلن گلیکول مایعی بی‌رنگ و محلول در آب است که دمای انجماد پایینی دارد و به همین دلیل یکی از ترکیبات اصلی ضدیخ‌ها محسوب می‌شود.
برخی از ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی آن عبارت‌اند از

• فرمول مولکول: C₂H₆O₂

• جرم مولی: 62.07 گرم بر مول

• چگالی: 1.113 گرم بر سانتی‌متر مکعب

• نقطه ذوب: 12.9- درجه سانتی‌گراد

• نقطه جوش: 197.3 درجه سانتی‌گراد

• نقطه اشتعال: حدود 111 درجه سانتی‌گراد

• حلالیت: کاملاً محلول در آب و بسیاری از حلال‌های آلی

کاربردهای اتیلن گلیکول

اتیلن گلیکول به‌دلیل خواص ضدیخ، جاذب رطوبت و قابلیت انتقال حرارتی بالا، در صنایع گوناگون کاربرد دارد مهم‌ترین موارد استفاده از آن شامل موارد زیر است:

1. صنایع خودروسازی

از اتیلن گلیکول در سیستم‌های خنک‌کننده موتور خودرو برای جلوگیری از یخ‌زدگی در زمستان و کاهش دمای موتور در تابستان استفاده می‌شود.

2. سیستم‌های سرمایش و گرمایش صنعتی

در کمپرسورهای گاز، چیلرها، تهویه مطبوع و سیستم‌های حرارتی، این ترکیب نقش خنک‌کننده و انتقال‌دهنده حرارت را ایفا می‌کند.

3. تولید الیاف و پلی‌استر

اتیلن گلیکول ماده اولیه در تولید الیاف پلی‌استر و رزین PET است که در صنایع نساجی و بسته‌بندی کاربرد گسترده دارد.

4. صنعت رنگ و رزین

به‌عنوان حلال رنگ، لاک و جوهر چاپ مورد استفاده قرار می‌گیرد و به خشک شدن یکنواخت و شفافیت بیشتر رنگ‌ها کمک می‌کند.

5. صنایع هواپیمایی

از محلول اتیلن گلیکول برای یخ‌زدایی باند فرودگاه و هواپیماها در دمای پایین استفاده می‌شود.

6. سایر کاربردها

در تولید مواد دارویی، چسب‌ها، روان‌کننده‌ها و حتی در صنعت گاز طبیعی برای جذب رطوبت نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد.

خطرات و نکات ایمنی اتیلن گلیکول

اتیلن گلیکول ماده‌ای سمی است و باید با احتیاط کامل مورد استفاده قرار گیرد. تماس مستقیم یا استنشاق بخارات آن ممکن است منجر به علائم زیر شود:

• تحریک پوست، چشم و دستگاه تنفسی

• سردرد، سرگیجه و تهوع

• در موارد شدید، آسیب به کلیه و سیستم عصبی

❗ نکته مهم:
در صورت تماس با پوست یا چشم، محل را فوراً با آب فراوان شست‌وشو دهید و در صورت بروز علائم، به پزشک مراجعه کنید.